Cây c?nh Bonsai du?c phát sinh ? phuong Ðông , có th? kh?ng d?nh là ? Trung Qu?c, và nay dã di vào cu?c s?ng nhu m?t m? t?c, m?t thú choi th? hi?n m?t ph?n tâm h?n c?a dân t?c Vi?t Nam. Ông cha ta dã g?i g?m vào cây c?nh tình c?m, ý ni?m th?m m?, tính ch?t c?a mình làm tang thêm lòng yêu thiên nhiên, yêu con ngu?i, yêu d?t nu?c d? t? kh?ng d?nh và hoàn thi?n mình

Ngh? thu?t choi cây c?nh có tính qu?n chúng r?ng rãi, tính dân t?c d?m dà, tính nhân van cao quý, tính th?m m? d?c dáo, tính tri?t h?c sâu s?c tính sáng t?o m?i m?, tính kinh t? cao và làm v? vang cho truy?n th?ng van hóa c?a dân t?c.

Choi cây c?nh tr?ng cây c?nh bao gi? cung ph?i coi tr?ng g?c cây - g?c có to có kh?e thì cây m?i m?nh, g?c ph?i to hon thân. G?c càng to càng th? hi?n cây dã s?ng lâu nam. N?u g?c có nhi?u r? n?i, r? sum suê càng d?p. Cây tr?ng trong ch?u ph?i là m?t g?c, tr? m?t s? th? cây qu?n t? Gi?? chi?u cao và b? r?ng c?a cây ph?i có s? tuong x?ng. Thân cây m?m m?i duyên dáng, xiêu nghiêng hay d?ng th?ng kh?e m?nh là tùy theo các th? cây. Cành cây ph?i du?c phân b? hop lý, c?u t?o so le chia ra các hu?ng l?n không trùng nha?, tránh gò bó. T? g?c d?n ch? chia cành ph?i có kho?ng cách ít nh?t b?ng m?t ph?n ba chi?u cao c?a cây d? nhìn rõ du?c thân cây kh?e d?p và thoáng. Không nên d? cành che l?p m?t thân. M?t cây nhi?u nh?t ch? nên có b?n cành. Cành du?i cùng g?i là cành thân hay cành h?i âm, có giá tr? t?o c?m giác cho ph?n g?c cây có h?u, v?ng chãi, b?n lâu. Cành th? hai và th? ba là cành t? và cành h?u là hai cành chính c?a cây. Cành th? tu là cành t? thân, cung du?c g?i là "Cành ?c" hay "Cành h?u", c?t d? cho ph?n c? d? tro l?, góp ph?n cho b? c?c t?ng th? toàn cây ch?t ch?. Các cành ph?i du?c xén tán lá cho ngang ph?ng, g?n gàng, không d? cho lá cây m?c t? nhiên, um tùm.

T?i sao cành và ng?n ph?i là nam tán? Ngày xua con ngu?i quan ni?m cu?c d?i có b?n giai do?n: sinh, tru?ng,lão, t? (sinh ra, tru?ng thành, già và ch?t), n?u qua "t?" r?i thì ph?i là "sinh". Cây c?nh là bi?u tu?ng con ngu?i, th? hi?n khát v?ng, lý t??ng, l? s?ng, ý ni?m th?m m? c?a con ngu?i.

Cây c?nh ph?i du?c bàn tay ngh? thu?t c?a con ngu?i tác d?ng vào d? hình thành m?t th? cây. Ðó là m?t dáng d?ng, m?t di?u vuon c?a cây có b? c?c ch?t ch?, d?p d? - m?t tác ph?m ngh? thu?t d?c dáo có s?c s?ng, toát lên m?t ch? d?, m?t ý tu?ng nh?t d?nh.

Tu?i cây càng cao, càng quý. Cây c?nh d?p ph?i là c? th? nhung nh? g?n, d? nói lên ý nghia tru?ng t?n.

Tùy theo t?ng lo?i cây c?nh mà tr?ng vào các ch?u c?nh thích h?p, tuong x?ng và dep. Ch?u c?nh d?p s? làm tang thêm giá tr? th?m m?.

Choi cây c?nh ph?i d? dúng ch?, cây to ho?c nh?, ph? thu?c noi ? c?a mình r?ng hay h?p và bao gi? cung có th? ng?m nhìn du?c.

Có r?t nhi?u th? câv c?nh nhu: th? phu?ng vu, th? ngu phúc, th? huynh d?, th? ph? t?, th? m?u t?, th? long giáng, th? phu?ng vu long dàn, th? b?t phong h?i d?u, th? tr?c liên chi, th? long ?n, th? lão mai th? tam da, th? t? quý, th? nguy?t ?nh, th? d?a d?o huyên nhi, th? phu?ng r?ng sóng dôi, th? dón gió, th? ch? d?i, th? ng?u t?, th? nhà hi?n tri?t...

Bi?t nhìn các th? c?a cây c?nh, d?c bi?t là bi?t t?o ra các th? cây, hi?u ý nghia c?? các th? cây c?nh là m?t di?u r?t lý thú. Xin gi?i thi?u ba th? cây tiêu bi?u:

- Th? ngu phúc: Cây có b?n cành, m?t ng?n là 5 tán d?u ph?i xén ph?ng, ngang b?ng, không tán nào du?c v?ng, m?i tán du?c chia ra m?t hu?ng. Dáng cây là bi?u tu?ng c?a nam di?u u?c mu?n gi?n d? mà vi d?i c?a con ngu?i xua, nay: Phúc L?c, Th?, Khang, Ninh.

- Th? phu?ng vu (chim phu?ng múa): Cây có b?n cành, m?t ng?n là 5 tán. Cành h?i âm qu?t phía sau tu?ng trung cho duôi chim. Hai cành t? h?u thành hình hai tán xòe nhu hai cánh chim dang xòe múa. Cành ?c nh? hon các cành khác, ng?n cây d? dài ra vuon lên, tu?ng trung cho d?u chim. Dáng cây có làn di ngang, hoi chúc xu?ng làm bi?u tu?ng con chim phu?ng hoàng dang múa dón con ngu?i, vui v?i nh?ng thành qu? t?t d?p.

- Th? huynh d? (ho?c huynh d? d?ng khoa): Cây m?t g?c, hai thân (có th? tr?ng ghép hai cây l?i nhung ph?i t?o thành m?t g?c). Hai thân có d? cao th?p, to nh? suýt soát nhau, k? sát nhau d?p d?. M?i thân d?u có 5 tán, các tán dan xen nhau. Ng?n cây nh? ph?i ng? hu?ng sang cây l?n nhu anh em, bi?u l? tình âu y?m ru?t th?t.